งานเภสัชกรรม Msmc

ระบบประเมินแพ้ยา (Drug Allergy / ADR Causality Assessment Tool) — เครื่องมือช่วยสนับสนุนการตัดสินใจของเภสัชกรผู้ประเมิน อ้างอิงหลักเกณฑ์สากล Naranjo ADR Scale, WHO-UMC Causality, ENDA/EAACI Drug Hypersensitivity Timeline, RegiSCAR DRESS Score

1) ข้อมูล Case และผู้ประเมิน

กรอกข้อมูลเฉพาะที่จำเป็นต่อการประเมิน หลีกเลี่ยงการระบุข้อมูลที่สามารถระบุตัวตนผู้ป่วยได้โดยตรง (เช่น ชื่อ-นามสกุลเต็ม) เพื่อความปลอดภัยของข้อมูล (PDPA)

2) รายการยาทั้งหมดที่ผู้ป่วยได้รับ (Medication List)

ระบุยาทุกตัวที่ได้รับในช่วงเวลาที่เกี่ยวข้อง รวมยาที่ไม่ได้สงสัยด้วย เพื่อใช้พิจารณาสาเหตุอื่นที่เป็นไปได้ (alternative cause)

#ชื่อยา (generic)ขนาด/doseวิถีทาง วันที่เริ่มเวลาเริ่มยัง Ongoing? วันที่หยุดเวลาหยุดข้อบ่งใช้ยาที่สงสัย?IV/Rateหมายเหตุ

3) อาการและอาการแสดง (Signs & Symptoms)

ระบุอาการทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่สงสัยว่าแพ้ยา พร้อมช่วงเวลาที่เกิด

📷 สามารถถ่ายภาพ/แนบภาพอาการทางผิวหนังต่อแถวอาการ เพื่อใช้ประกอบการ consult และบันทึกหลักฐาน — กรุณาหลีกเลี่ยงการถ่ายให้เห็นใบหน้าหรือข้อมูลที่ระบุตัวตนผู้ป่วยโดยตรง (PDPA)
#อาการ/อาการแสดงระบบที่เกี่ยวข้อง วันที่เริ่มเวลาเริ่มวันที่รุนแรงสุด (peak) วันที่หายเป็นปกติยังไม่หาย?ความรุนแรงภาพถ่ายอาการหมายเหตุ

4) ลักษณะทางคลินิกเสี่ยงสูง (Red Flags / SCAR Screening)

ใช้คัดกรองปฏิกิริยาแพ้ยารุนแรง (Severe Cutaneous Adverse Reactions: SJS/TEN, DRESS, AGEP) และภาวะ anaphylaxis

ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการที่เกี่ยวข้อง

5) ประวัติ, Dechallenge / Rechallenge และสาเหตุอื่น

ผลตรวจยืนยันภูมิแพ้ (ถ้ามี)

6) Timeline รวมยาและอาการ (Combined Medication–Symptom Timeline)

ยาทั่วไป ยาที่สงสัย อาการ/อาการแสดง จุด Peak อาการ

7) ผลการประเมิน (Causality Assessment)

7.1 Naranjo Adverse Drug Reaction Probability Scale

ผลคะแนน Naranjo

7.2 WHO-UMC Causality Categorization (ระบบช่วยแนะนำ)

ผล WHO-UMC ที่ระบบแนะนำ

7.3 ประเภทปฏิกิริยาตาม Latency (ENDA/EAACI)

ผลจำแนก Immediate vs Non-immediate

7.4 RegiSCAR DRESS Score (แบบย่อ) — คำนวณเมื่อสงสัย DRESS

ผล RegiSCAR (Simplified)

7.5 สรุปผลรวมและคำแนะนำ

7.6 ร่างข้อความบันทึกใน EMR / Allergy List (แก้ไขได้)

⚠️ เครื่องมือนี้เป็น Clinical Decision Support เพื่อช่วยจัดระบบข้อมูลและคำนวณคะแนนตามหลักเกณฑ์สากลเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยขั้นสุดท้าย ผลลัพธ์ทั้งหมดต้องผ่านการพิจารณาและยืนยันโดยเภสัชกร/แพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนบันทึกลงเวชระเบียนหรือใช้ประกอบการตัดสินใจทางคลินิก กรณีสงสัยปฏิกิริยารุนแรง (SJS/TEN, DRESS, Anaphylaxis) ให้ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยด่วนโดยไม่ต้องรอผลจากระบบนี้

8) หลักการและเอกสารอ้างอิง

Naranjo Adverse Drug Reaction Probability Scale
Naranjo CA, Busto U, Sellers EM, et al. A method for estimating the probability of adverse drug reactions. Clin Pharmacol Ther. 1981;30(2):239-245.
ใช้ประเมินความน่าจะเป็นเชิงเหตุผล (causality) ของ ADR โดยทั่วไป ด้วยคำถาม 10 ข้อ คะแนนรวม: Definite ≥9, Probable 5-8, Possible 1-4, Doubtful ≤0
WHO-UMC Causality Categories
Uppsala Monitoring Centre, WHO Programme for International Drug Monitoring.
จำแนกเป็น 6 กลุ่ม: Certain, Probable/Likely, Possible, Unlikely, Conditional/Unclassified, Unassessable/Unclassifiable โดยพิจารณาความสัมพันธ์เชิงเวลา, dechallenge, rechallenge, สาเหตุอื่น และผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ
ENDA/EAACI International Consensus on Drug Allergy (Timeline-based classification)
Demoly P, Adkinson NF, Brockow K, et al. International Consensus on drug allergy. Allergy. 2014;69(4):420-437.
จำแนกปฏิกิริยาแพ้ยาเป็น Immediate reactions (มักเกิดภายใน 1-6 ชั่วโมงหลังได้รับยา เช่น urticaria, angioedema, anaphylaxis) และ Non-immediate/Delayed reactions (เกิดหลังจากนั้น มักเป็นวันถึงสัปดาห์ เช่น maculopapular exanthem, DRESS, SJS/TEN, AGEP, fixed drug eruption)
RegiSCAR DRESS Validation Score
Kardaun SH, Sidoroff A, Valeyrie-Allanore L, et al. Br J Dermatol. 2007;156(3):609-611.
ใช้ประเมินความน่าจะเป็นของ DRESS syndrome จากไข้, ต่อมน้ำเหลืองโต, eosinophilia, atypical lymphocytes, การเกี่ยวข้องของผิวหนัง/อวัยวะภายใน และระยะเวลาการหาย คะแนนรวม: <2 ไม่ใช่, 2-3 possible, 4-5 probable, >5 definite (เวอร์ชันในระบบนี้เป็นแบบย่อ แนะนำคำนวณฉบับเต็มร่วมกับแพทย์ผิวหนัง/ภูมิแพ้เพื่อยืนยัน)
ALDEN Algorithm (สำหรับ SJS/TEN)
Sassolas B, Haddad C, Mockenhaupt M, et al. Clin Pharmacol Ther. 2010;88(1):60-68.
ระบบนี้ไม่ได้คำนวณ ALDEN score โดยอัตโนมัติเนื่องจากต้องใช้ฐานข้อมูล notoriety ของยารายตัว แต่จะแจ้งเตือน (red flag) ให้พิจารณาใช้ ALDEN algorithm ร่วมกับ SCORTEN และปรึกษาทีมผิวหนัง/ผู้เชี่ยวชาญเมื่อพบลักษณะเข้าได้กับ SJS/TEN
Infusion-rate related reaction screening
อิงฉลากยา DailyMed/FDA label ของ vancomycin injection, levofloxacin solution, ciprofloxacin injection และ moxifloxacin injection: vancomycin ให้ IV อย่างน้อย 60 นาที และใช้ rate 10 mg/min หรือน้อยกว่าเพื่อลด infusion reaction; levofloxacin ให้ 250/500 mg ใน 60 นาที และ 750 mg ใน 90 นาที; ciprofloxacin IV ให้ 60 นาที; moxifloxacin IV ให้ 60 นาทีและหลีกเลี่ยง rapid/bolus infusion
ระบบยังเพิ่มกลุ่ม rate-sensitive/pseudoallergic reaction เพื่อช่วยคัดกรอง ได้แก่ amphotericin B, monoclonal antibody/biologic infusion, IV iron, taxane chemotherapy, IV N-acetylcysteine, protamine, histamine-releasing opioids และ etoposide/teniposide โดยกลุ่มเหล่านี้ต้องเทียบกับฉลากผลิตภัณฑ์จริงและ protocol โรงพยาบาลก่อนใช้สรุปผล
แนวทางการใช้งานโดยสังเขป
1) กรอกข้อมูล Case → 2) กรอกรายการยาทั้งหมด (ระบุยาที่สงสัย) → 3) กรอกอาการ/อาการแสดงพร้อมช่วงเวลา → 4) ประเมิน Red flags → 5) กรอกประวัติ Dechallenge/Rechallenge → 6) สร้าง Timeline → 7) กดคำนวณผลทั้งหมด และปรับแก้ผลสุดท้ายตามดุลยพินิจทางคลินิก → Export/พิมพ์เพื่อเก็บเป็นหลักฐาน
ข้อมูลยาและ guideline อาจมีการปรับปรุง ควร cross-check กับ MIMS, UpToDate หรือแนวทางล่าสุดของสถาบัน และควรมีการทบทวนเครื่องมือนี้เป็นระยะโดยคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัด (PTC) ของโรงพยาบาล

9) Dashboard สรุปเคสรายเดือน

⚠️ แดชบอร์ดนี้ไม่มีฐานข้อมูลกลาง ทำงานโดยอ่านไฟล์ Case ที่ Export เป็น .json จากเครื่องมือนี้เท่านั้น — ให้เลือกไฟล์เคสทั้งหมดที่ต้องการสรุปในแต่ละครั้ง ข้อมูลจะถูกประมวลผลในเครื่องของคุณเท่านั้น (ไม่มีการอัปโหลดขึ้นเซิร์ฟเวอร์ใดๆ) และจะหายไปเมื่อปิด/รีเฟรชหน้านี้ — หากต้องการดูอีกครั้งให้เลือกไฟล์ใหม่ทุกครั้ง

10) ซิงก์ออนไลน์ — ปรึกษาเคสร่วมกัน (Central Case Store)

⚠️ อ่านก่อนใช้งาน: ฟีเจอร์นี้จะส่งข้อมูลเคส (รวมภาพถ่ายที่แนบ) ไปเก็บไว้บนเซิร์ฟเวอร์กลาง (Cloudflare) ที่คุณเป็นผู้ตั้งค่าเอง โดยป้องกันด้วยรหัส PIN ร่วมเท่านั้น ยังไม่ผ่านการตรวจสอบ/อนุมัติจากฝ่าย IT หรือฝ่ายกฎหมายด้าน PDPA ของโรงพยาบาล ก่อนใช้กับข้อมูลผู้ป่วยจริง ควร: (1) ใช้รหัส Case ที่ไม่ระบุตัวตน (เลี่ยงชื่อ-นามสกุล, เลขบัตรประชาชน, HN ตรงๆ), (2) ให้ฝ่าย IT/กฎหมายพิจารณาอนุมัติก่อนใช้งานจริง, (3) ตั้ง PIN ที่คาดเดายาก และไม่แชร์ PIN นอกทีมที่เกี่ยวข้อง, (4) รหัส PIN จะไม่ถูกจดจำในเครื่องโดยอัตโนมัติ (เว้นแต่คุณเลือก "จำ PIN ชั่วคราว" ด้านล่าง)

10.1 ตั้งค่าการเชื่อมต่อ

10.2 บันทึกเคสปัจจุบันขึ้นระบบกลาง

ใช้ค่า "รหัส Case / HN" จากแท็บ 1 เป็นตัวระบุเคส (ต้องกรอกก่อน) — หากมีอยู่แล้วระบบจะอัปเดตทับของเดิม

10.3 ดึงข้อมูลเคสจากระบบกลาง

10.4 รายการเคสล่าสุดในระบบกลาง